Sözleşme fİyatlandırma yöntemLERİ NELERDİR
Temel
olarak 2 ye ayrılır;
*Fiyat
Esaslı Sözleşmeler: Sabit fiyatlı (götürü usulü) ve birim fiyatlı sözleşmeler.
*Maliyet
Esaslı Sözleşmeler: Maliyet artı sabit veya ödüllü ücret veya maliyetin belli
bir oranı şeklinde ücret ve garantili maksimum fiyat sözleşmeleri.
Fiyat
esaslı sözleşmeler
*Götürü
bedel
*Birim
fiyat
*Fiyat
artırımlı birim fiyat (veya götürü bedel)
Maliyet
esaslı sözleşmeler
*Garantili
maksimum fiyat
*Maliyet
+ sabit ücret
*Maliyet
+ ödüllü ücret
*İşçilik
ve malzeme
*Maliyet
+ maliyetin belli bir oranı ücret
a
– Sabit fiyatlı (götürü bedel) inşaat sözleşmeleri
*Yüklenici
belirli bir sabit fiyat karşılığında sözleşme konusu işi yerine getirmeyi
taahhüt eder.
*Götürü
bedel; malzeme, işçilik, masraflar ve yüklenici karını da kapsar.
*İşveren
projenin kendine maliyetini önceden bilme olanağına kavuşurken, risk
yükleniciye devredilmiş olacaktır. Yüklenici tüm sorumluluğu üstlenerek, karını
arttırmak için sıkı bir maliyet kontro-lüne gidecektir.
*Uygulamada
götürü bedel esasına dayanan sözleşmeler özellikle değişken fiyatlı (fiyat
artımlı) sözleşmelerle çeşitlendirilmiştir.
*Yüklenici
götürü bedel (anahtar teslim) sözleşmelerde, değişken birim fiyatlı
sözleşmelerinde olduğu gibi finansman sorunu yaşamadan, avans ile çalışma
imkanı bulacaktır.
*Maliyet+kar
sözleşmelerinde ise, yüklenicinin maliyet tahmininden kaynaklanan riski
düşüktür, fakat avans gibi imkanları da kısıtlıdır.
b
– Birim fiyatlı inşaat sözleşmeleri
*Yöntem
götürü bedel sözleşmenin farklı bir çeşididir. Götürü bedelde işin toplamına
sabit bir fiyat belirlenirken, birim fiyatlı uygulamada her bir iş kalemine
sabit bir fiyat belirlenir.
*Yükleniciye
ödenecek tutar (sözleşme tutarı), her iş kaleminin birim fiyatı ile gerçekleşen
imalat miktarlarının çarpımının toplamlarına eşittir.
c
– Fiyat artımlı birim fiyatlı sözleşmeler
*Böylece
farklı nedenlerle fiyatı değişebilecek bazı kalemlerde fiyat farkı ödenmesinin
yolu açılmış olur. (Değişken birim fiyatlı sözleşmeler)
*Proje
boyutlarının tam olarak kestirilemediği işlerde (örn: zemin işleri ağırlıklı
projelerde = Baraj gibi) veya fiyatların çok değişken olduğu işlerde ve
durumlarda (akaryakıt, enflasyon) işverene ait risklerin sorumluluğu da işverende
bırakılarak proje gerçekleştirilir.
*Ancak
burada iş kalemlerinin ve kalitesinin kesin olarak tanımlanması gereklidir. Bu
tür sözleşmelerde yüklenici ile birlikte kontrol teşkilatının sürekli şantiyede
bulunması ve denetim gerçekleştirmesi gereklidir.
*Özellikle
yapımı uzmanlık gerektiren ve toplam iş miktarının tam olarak belirlenemediği
altyapı projelerinde (yol, köprü, baraj v.b.) kullanılmaktadır.
Maliyet
+ kar inşaat sözleşmeleri; Taahhüt hizmeti bedeli yapım maliyetinin sabit bir
oranı veya sabit bir tutar olarak belirlenir.
*Mal
sahibi maliyetini iş tamamlandıktan sonra öğreneceğinden, riskin büyük bölümünü
üstlenmiş olacaktır.
*Yöntem,
özel sektörde, gereksinimler işin başında belirsiz ise, zaman tasarrufu
sağladığı ve iş değişikliklerine imkan verdiği için tercih edilir.
*Özellikle
maliyete oranlı bir kar payı uygulandığında, maliyet artışıyla yüklenici ücreti
yükselecektir. dezavantajı, yüklenicinin maliyeti düşük düzeyde tutma konusunda
motive edilememesidir. Bunu önlemek için,
*maliyetin
belirli sınırlar içinde kalması durumunda kar marjı sabit,
*maliyetin
üst sınırı aşması durumunda yüklenici ücretinin düşürülmesi,
*maliyetinin
alt sınırın altına çekilmesi durumunda ücretin arttırılması.
*Sözleşme
aşamasında maliyet bileşenleri ve hakediş raporları içeriklerinin belirlenmesi
gereklidir.
*Ancak
tarafların birbirine güvenlerinin yüksek olduğu ve kontrol teşkilatının
harcamaları sıkı kontrol ettiği durumlarda olumlu sonuç verecektir.
Maliyet
esaslı sözleşme Tipleri
Garantili
maksimum fiyat
•
Toplam bütçe bellidir. (Götürü+Maliyet artı kar)
•
Maliyetin düşmesi durumunda taraflar, tasarruf tutarını önceden belirledik-leri
paylaşım katsayısına göre paylaşırlar.
Maliyet
+ sabit ücret
•Yüklenicinin
tüm proje maliyetleri karşılanmakta ve hizmetine sabit bir ücret ödenmektedir.
Yüklenici maliyeti artırarak kazanç sağlamaya gitmez.
Maliyet
+ ödüllü ücret
•Minimum
ücrete ek bir “ödül ücret” ödenir. Yüklenici performansına bağlı olarak belli
bir aralıkta tutarı proje sonunda kararlaştırır.
İşçilik
ve malzeme
•Saatlik
işçilik+Malzeme fiyatı yüklenici karını da içerir.
Maliyet
+ maliyetin belli bir oranı ücret
•Zorunlu
uygulanacaksa, güvenilir yüklenicilerle, kısa süreli, düşük maliyet-li veya
acil işlerde kullanılabilir.
