İKSA İŞLERİ

İKSA

Yeraltı suyu bulunmayan kuru zeminlerde ya da kendini tutamayan gevşek zeminlerde kaymayı önlemek için yapılan işleme "iksa" denilmektedir. İksa yapımında çeşitli boyutlarda ahşap keresteler kullanılır.

Kalaslar

Destek Dikmeleri

Destek Gergileri

Payanda ve yastıklar

Destek kirişi

Kazıklar

1. Basit Kanallarda İksa: Genellikle derinliği ve akıcılığı az olan ve düşey olarak 1.00-2.00 m. aralıklarla kalasların çukur yanlarına desteklerle sıkıştırılması yoluyla boru, kanalizasyon ve tesisat kanalları için uygulanır. Seyrek ve sık kalas aralıklı basit kanal iksası olmak üzere iki tipi mevcuttur

2. Dar Yapı Çukurunda İksa: Bu tip iksa sürekli temel çukurları, su kanalı, boru ve tesisat işlerinde uygulanır.

a. Aralıklı Yatay İksa:30 cm. aralıklarla çukur kenarlarına karşılıklı ve yatay olarak yerleştirilen kalaslar yaklaşık 1.00 m. aralıkla düşey ve karşılıklı destek dikmeleri gerilerek kamalarla sağlamlaştırılır.

b. Aralıklı Düşey İksa: Yukarıdakinin benzeri bir iksalama şekli olup burada fark kalasların zemine düşey olarak yaslanmasındadır.

c. Aralıksız Yatay iksa. Daha derin ve zemini gevşek yapı çukurlarında uygulanan iksa şekli olup burada yatay kalaslar aralıksız konulmaktadır.

d. Aralıksız Düşey iksa. Aralıksız yatay iksadaki gibi uygulanır farkı 2.00 m.den daha derin kazıda zemin üst kotundan en çok 2.00 m. aşağıda iskele kurulması ve kazılan toprağın yukarıya kademeli olarak atılması ve kalasların yanyana düşey konulmasıdır.

3. Geniş Yapı Çukurunda İksa: Bodrum ve geniş yapı çukurlarında uygulanan iksa sistemidir. Dikmeler yatayla 30- 60 lik açı yapan payandalarla desteklenir ve tabana kazıklarla raptedilir

PALPLANŞLAR

Çok akıcı ve su çıkma ihtimali olan yada su içindeki zeminleri desteklemek için uygulanan ve kazı yapılmadan önce kazı yapılacak çukurun sınırına çakılan tahkimatlardır. Malzemelerine göre 3 guruba ayrılırlar.

1. Ahşap Palplanşlar

Aralıksız düşey iksadaki gibi uygulanan ve kalaslardan perde şeklinde oluşturulan takviyeli sistemdir. Ya kalaslar yanyana tek sıra halinde zemine dik olarak ya da birbirleri üzerine bindirme yaparak ve "U" demirinden bir başlıkla çakılır

2. Çelik Palplanşlar

Daha büyük ve seri tahkim işlerinde ve birden fazla kullanımı sağlamak üzere geçmeli ve çelik profil kesitli değişik form ve ölçülerde palplanş sistemidir.

3. Betonarme Palplanşlar

Bu tip palplanşlar çok derin ve büyük işlerde kullanılır. Bu tip palplanşların kullanılabilmesi için zemin suyu veya yer altı suyunun beton için zararlı maddeleri ihtiva etmemesi gerekmektedir. Palplanşların üst uçlarına darbe esnasında dağılmayı önlemek için başlık yapılır.

Arş. Gör. Zeynep ALGIN  /  YAPI TEKNOLOJİSİ DERS NOTLARI

ATIKSU TERFİ MERKEZLERİ

Terfi merkezleri, cazibeli akış prensibiyle çalışan kanalizasyon tesislerinde veya atıksu arıtma tesislerinde atıksuyu ve akışkan haldeki arıtma çamurunu daha yüksek kotlara pompalayarak aktaramaya yani terfi etmeye yararlar. 

Atıksu terfi merkezleri ıslak hazneli ve kuru hazneli olarak 2 gruba ayrılırlar. Islak hazneli atıksu terfi merkezlerinde pompalar direkt olarak atıksu haznelerinin içinde bulunup emiş yaparken, kuru hazneli terfi merkezlerinde pompalar atıksu haznesinde değil de terfi merkezi içerisinde tasarlanan ayrı bir hazneye yerleştirilip borulama vastasıyla emiş yaparlar.

Atıksu terfi merkezlerinin ister ıslak hazneli ister kuru hazneli olsun çok çeşitli modellemeleri mevcuttur. Bunlardan en yaygın kullanılanları İller Bankası Betonarme Tipi Terfi Merkezleri ve Paket Tipi Terfi Merkezleridir.

İller Bankası Betonarme Tipi Terfi Merkezleri

Ülkemizde kanalizasyon ve atıksu arıtma tesislerine kredi sağlayan ve proje onay yetkisi bulunan İller Bankası A.Ş. Genel Müdürlüğünün değişken debiler için çeşitli tip projeleri bulunmaktadır.

Aşağıdaki çizimde 10 lt/sn debi için tasarlanmış dairesel tip terfi merkezinin kesiti görülmektedir. Şekilde atıksuyun giriş yaptığı ve vana ve sepet ızgaranın bulunduğu hazne vana odası, atıksu pompalarının bulunduğu hazne pompa odası ve çıkış hattı üzerinde kurulu ve çıkış hattı vanasının bulunduğu hazne ise manevra odası olarak adlandırılmaktadır.

Aşağıdaki şekilde ise ıslak hazneli paket tipi atıksu terfi merkezi görülmektedir. Şekilde pompanın bulunduğu atıksu haznesi polietilenden veya CTP malzemeden imal edilmektedir. Pompa üreticisi firmalar tarafından farklı malzeme ve farklı modellemeler ile üretilmektedir. Şekilde görülen çıkış hattı vana hattının yapımı için de farklı tasarımlar olabilir. Bu imalatta sepet ızgaranın ve giriş hattı vananın bulunduğu vana odası olmamakla beraber seper ızgara atıksu haznesinde bulunur. betonarme tip atıksu terfi merkezlerine oranla daha az yer kaplarlar.

ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI BİRİM FİYATLARI KİTABINDA ADI GEÇEN TUĞLA CİNSLERİ

Aşağıda adı geçen tuğla cinslerinin, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Birim Fiyatları Kitabında her ölçüde poz numaraları tarifleri ve fiyatları ile adları anılmaktadır.


1- YATAY DELİKLİ TUĞLA
2- DÜŞEY DELİKLİ TUĞLA
3- DOLU HARMAN TUĞLASI
4- DELİKLİ HARMAN TUĞLASI
5- ASMOLEN DÖŞEME DOLGU TUĞLASI
6- ASMOLEN KİRİŞ DOLGU TUĞLASI
7- YUVARLAK BACA TUĞLASI
8- KARE BACA TUĞLASI
9- DİKDÖRTGEN BACA TUĞLASI
10- SHUNT BACA TUĞLASI
11- YUVARLAK ŞÖMİNE BACA TUĞLASI
12- DİKDÖRTGEN ŞÖMİNE BACA TUĞLASI
13- CEPHE KAPLAMA TUĞLASI
14- GİYDİRME CEPHE KAPLAMA TUĞLASI
15- TABAN TUĞLASI
16- HAFİF DUVAR TUĞLASI
17- KİLİTLİ TUĞLA
18- ATEŞ TUĞLASI


BENZER YAYINLAR

TUĞLA DUVARLAR

TUĞLALARIN ÖZELLİKLERİ

KİREMİT ÇEŞİTLERİ

Kiremit Çeşidi	Ölçüleri (mm)	Adet Ağırlığı (kg)	1 m2 sarfiyatı (adet)	1 paletteki ortalama adedi	2019 fiyatları
Marsilya Kiremit	230*410	2,9	15	280	2,15
Akdeniz Kiremi	230*410	2,9	15	300	2,15
Alaturka (Osmanlı) Kiremit	130*165*420	2,1	30	220	2,15
Granada Kiremit	270*450	3,5	12	280	2,25
Valensiya Kiremit	240*405	3	15	240	2,25
Ek Parçalar
Mahya	185*420	3,1	3 (1mtül)		4
3 Yollu Mahya	190*180*200	4,58			52
4 Yollu Mahya	415*415*230	4,94			72
Alt Kategoriler
Renkli Kiremit	240*410	2,95	15	300	3,05
Cam Kremit	230*410	3,6	15		85
Metal Kiremit	114*değişken	4 kg (1m2)			45 (1m2)
Beton Kiremit	330*420	4,2	10	240
Silikonlu Kiremit	330*420	4,3	10		2,5

www.yapikulubu.com

www.guncelfiyatlari.com

sitelerinden faydalanılanarak derlenmiştir.

Flumlerle Debi Ölçümü Nasıl Yapılır

Flumlerle Debi Ölçümü

Flumler açık kanallarda debi ölçme amacıyla kullanılırlar. Çalışma prensıpleri ise bir kanalda veya akarsu yatağındaki suyun hızını arttırarak düzgün bir akış kesiti profili yaratmak ve su seviyesini okuyarak debinin tespit edilmesi şeklindedir. Flumler suyun hızını, kanalın yan duvarlarını belirli bir aralık boyunca yakınlaştırarark veya tabanı o aralık boyunca yükselterek arttırırlar. Ve bazen de hem duvarlar yakınlaştırılarak hem de taban yükseltilerek suyun hızının arttırılması sağlanır.

Mansap kısmındaki su sığken memba suyu ile düzgün bir dengeye gelindiğinde flumden akan su yüksekliğine kritik derinlik denir. Flumde su kritik derinlikte akıyor ken flumde her debi için düzgün, benzersiz bir yüzey profil akışı oluşur. Yani düzgün doğrular şeklinde türbülanssız akan su flum duvarında ve ölçülendirilmiş debi çizelgesinde net olarak okunabilen bir ıslaklık çizgisi oluşturur. Böylece okuma yüksek doğrulak ile yapılır.

Flumlerin birçok şekli vardır. Ve bu şekillerdeki flumler 0.025 m boğaz açıklığından 16 m boğaz açıklığına kadar ölçülecek debiye göre inşa edilebilir. Bu boğaz aralıklarına sahip flumler 0,000084 m3/s ile 85 m3/s arasındaki debileri yüksek doğruluk oranları (%2 den az) ile ölçerler.

Flumlerde sürtünme kayıpları, akış katsayıları aynı boğaz genişliğine sahip keskin kenarlı savaklar ile karşılaştırıldığında savakların sürtünmeye bağlı kayıplarının flumlerden dört kat daha fazla olduğu görülmektedir. Ve uzun boğazlı flümler de bu oran 1/10 a kadar çıkmaktadır. Bunun nedeni ise suyun boğazdan geçerken akım şeklinin paralel doğrular şeklini almasıdır.

Kısa boğazlı flumler (Short parshall)

 Su girişinde düşük basınç

 Tortu ve çöküntü oluşmaz

 Geniş bir debi aralığında ölçüm yapabilir.

 Su basması sırasında ölçüm yapamaz

 Hendek çukuru düzgün ve hertürlü akışı engelleyebilecek unsurlardan temizlenmiş olmalıdır.

 Suyun normal akış tabanı ile aynı yükseklikte inşa edilmelidir.

 Savaklara göre daha pahalı, inşası daha zor ve inşa işleminde yapılan çok küçük hatalar debi ölçme işleminde büyük yanlışlıklara yol açar.

Uzun boğazlı flumler ( RAMP veya REPLOGLE)

 Akışı boğaz boyunca kontrol eder ve paralel ve düzgün bir akım oluşmasını sağlarlar

 Ölçümlerde doğruluk payları çok yüksektir. Bilgisayarda tasarlanabilir ve kalibre edilebilirler.

 İşlevsel olan kanalların içerlerine inşa edilebilirler. Böylece masraf büyük ölçüde düşer.

 Şekillinden dolayı tortu veya cökelti oluşumu olmaz ve baskın riski çok düşükür.

Parshall Savağı ile Debi Ölçümü

(ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN PLANLAMA, TASARIM VE İNŞAATI İLE İLGİLİ GENEL İHTİYAÇLAR VE ŞARTLAR / Prof. Dr. İsmail KOYUNCU)

Atıksu Arıtma Tesisi Projelerinde Yasal Çerçeve ve Deşarj Standartları

Yasal Çerçeve ve Deşarj Standartları

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 56. Maddesine göre: “herkes sağlıklı, dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Doğal çevrenin gelişmesini sağlamak ve çevrenin kirlenmesini önlemek devletin ve vatandaşların görevidir.”

Türkiye’de kentsel atıksuların arıtımıyla ilgili aşağıdaki sıralanan kanun, yönetmelikler

ve tebliğler incelenebilir:

· Türk Ceza Kanunu (12/10/2004 R.G. No: 25611)

· Çevre Kanunu (11/08/1983 R.G. No: 18132)

· Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği (31/12/2004 R.G. No: 25687)

· Yüzme Suyu Kalitesi Yönetmeliği (09/01/2006 R.G. No: 26048)

· Kentsel Atıksu Arıtımı Yönetmeliği (08/01/2006 R.G. No:26047)

· Tehlikeli Maddelerin Su ve Çevresinde Neden Olduğu Kirliliğin Kontrolü Yönetmeliği (26/11/2005 R.G. No: 26005)

· Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik (08/06/2010 R.G. No: 27605)

· Evsel ve Kentsel Arıtma Çamurlarının Toprakta Kullanılmasına Dair Yönetmelik (03/08/2010 R.G. No:27661)

· Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği (17/07/2008 R.G. No: 26939)

· Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (03/07/2009 R.G. No: 27277)

· Kentsel Atıksu Arıtımı Yönetmeliği Hassas ve Az Hassas Su Alanları Tebliği (27/06/2009 R.G. No: 27271)

· Atıksu Arıtma Tesisleri Teknik Usuller Tebliği (20/03/2010 R.G. No: 27527)

· Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik (05/07/2008 R.G. No: 26927)

· Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği (14/03/2005 R.G. No: 25755)

· Çevre Kanununun 29. Maddesi Uyarınca Atıksu Arıtma Tesislerinin Teşvik Tedbirlerinden Faydalanmasında Uyulacak Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik (01/10/2010 R.G. No: 27716)

· Atık Ara Depolama Tesisleri Tebliği (26/04/2011 R.G. No: 27916)

Kentsel atıksuların arıtımı ile ilgili deşarj standartları Kentsel Atıksu Arıtımı Yönetmeliği

ve Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliklerince düzenlenmiş olup bu konudaki deşarj limitleri

tabloları (yönetmeliklerdeki tablo numaraları esas alınarak) aşağıdaki Tablo 2.2’de

topluca verilmiştir.

(ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN PLANLAMA, TASARIM VE İNŞAATI İLE İLGİLİ GENEL İHTİYAÇLAR VE ŞARTLAR / Prof. Dr. İsmail KOYUNCU)

Atıksu Arıtma Tesisi Projelerinde Yer Seçimi Nasıl Yapılır

Yer Seçimi

Atıksu arıtma tesisi yer seçimi bölgenin arazi kullanımı ve imar planı ile sosyal, çevresel ve mühendislik kriterleri dikkate alınarak yapılmalıdır. Arıtma tesisi yer seçiminde, yakında ikamet eden halkın sosyal, ekonomik ve politik isteklerinin karşılanması gerektiği unutulmamalıdır. Bu yüzden yer seçimi sürecine halkın katılımının sağlanması kritik önem taşımaktadır.

Atıksu arıtma tesisi için seçilebilecek muhtemel tüm yer seçenekleri, topografik durum, çevresel etkiler ve atıksuların toplama ve arıtma ekonomisi göz önünde tutularak değerlendirilmelidir. Belirtilen hususları, gerektiği ölçüde değerlendirmek üzere ilgili bütün disiplinlerin temsil edildiği bir uzmanlar grubu yer seçimi çalışmalarını yürütmek üzere görevlendirilmelidir. Yer seçeneklerinin değerlendirilmesi sürecinde başlıca aşağıdaki temel prensipler dikkate alınır:

· Arıtma tesisi yeri toplanan atıksuların cazibe ile getirilebileceği düşük kotlu bir arazi olmalıdır.

· Tesis yeri, mevcut ve planlanan meskûn mahallerden olabildiğince uzak tutulmalıdır. Tesisler estetik unsurlar ve koku oluşum riski gözetilerek tasarlanmalıdır.

· Olabildiğince büyük bir alan seçilerek, gelecekteki gelişme alanları ve koruma bandı ihtiyaçları da karşılanmalıdır.

· Arıtma tesisi yeri taşkın etki alanında yer almamalı ve asgari 100 yıllık taşkından tam korunmuş olmalıdır. Gerekli koruma önlemleri alınmadan taşkın etki alanlarından yer seçimi kati suretle önlenmelidir.

· Tesis yerine yıl içinde her zaman kolayca ulaşım mümkün olacak yol bağlantısı bulunmalı, enerji, haberleşme ve içme suyu bağlantıları kolay yapılabilmelidir.

· Tesis yeri arıtılmış atıksuların deşarj edilebileceği büyük bir su kütlesi ve/veya sulama yapılabilecek tarım arazilerine yakın olmalıdır.

· Tesis yerindeki zeminin taşıma gücü, pahalı ıslah ve temel mühendisliği işleri gerektirmeyecek ölçüde yeterli olmalıdır.

· Mümkünse orta derecede eğimli bir saha, özellikle uygun (cazibeli akışlı) bir hidrolik profile imkân vereceği için tercih edilmelidir.

· Saha doğal, tarihi ve arkeolojik sit alanlar ile ekolojik bakımdan hassas koruma alanları içinde yer almamalıdır.

· Yer seçiminde, meskûn mahallerdeki kıyı alanlarının korunması ve etkilenmemesine öncelikle özen gösterilmelidir.

· Seçilen yerde mümkünse arazi kamulaştırma ihtiyacı asgari düzeyde olmalıdır.

(ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN PLANLAMA, TASARIM VE İNŞAATI İLE İLGİLİ GENEL İHTİYAÇLAR VE ŞARTLAR / Prof. Dr. İsmail KOYUNCU)