Zemin sınıflandırması sistemleri
1. USCS-Birleştirilmiş Zemin Sınıflandırma Sistemi
2. AASHTO- Amerikan Karayolları Sınıflandırma Sistemi
Bu sistemlerde “Zemin Sınıfı” dane çapı dağılımı ve kıvam
limitlerine bağlı olarak bulunur. İnce
daneler için Plastisite Kartı kullanılır.
USCS-Birleştirilmiş
Zemin Sınıflandırma Sistemi
Zeminler iki harf ile sınıflandırılır. Özel durumlarda çift sembol kullanılır.
1.No. 200 elekten geçen yüzde
2.İri bölümün No.4 elek üzerinde kalan kısmı
3.Dane çapı dağılımı, Cu ve Cc
4.Kıvam Limitleri ve Plastisite Kartı
5.Organik içerik
200 nolu elekten geçen yüzde <%50 ise İRİ DANELİ ZEMİN
200 nolu elekten geçen yüzde > %50 ise İNCE DANELİ
ZEMİN
GW İYİ DERECELENMİŞ ÇAKIL
SP - KÖTÜ DERECELENMİŞ KUM
GW-GM İYİ DERECELENMİŞ ÇAKIL-SİLTLİ ÇAKIL
SP-SC KÖTÜ DERECELENMİŞ KUM – KİLLİ KUM
CH YÜKSEK PLASTİSELİ KİL
OH – ORGANİK KİL – ORGANİK SİLT
Organik killi, siltli zemin, turba
*Organik killi, siltli zemin : ana
özelliklerini etkileyecek ölçüde organik içeriğe sahip,
* Çok yüksek sıcaklığa sahip
fırınlarda yakıldığında kütle kaybı oluşur...
*Turba; organik kokulu, rengi
kahverengi-siyah, kıvamı süngerimsi, lifli organik malzeme
Plastisite Kartı- Casagrande Kartı-A Kartı
LL=%50
LL=%35
TS’ye göre
Yüksek-orta ve düşük plastisiteli zeminler
USCS-İnce daneli
zeminler
No. 200’den geçen yüzde >%50 ise zemin ince danelidir.
İnce daneli zeminlerin sınıflandırması ile Plastisite Kartı kullanılarak
yapılır. LL ve PI değerine bağlı olarak
sınıflandırma yapılır.
A hattı üzerindekiler kil ( C ), altındakiler ise silt
(M)’ dir.
Likit Limit > %50 ise, yüksek plastiseli, LL < %50
ise düşük plastiselidir.
Organik zeminler (O) ve turba (Pt) koyu renkli,
kokuludur.
İri daneli
zeminler
1.No. 200’den geçen zemin yüzdesi < %50 ise iri daneli
zemindir.
2.No. 200’den geçen zemin yüzdesi <%5 ise GW, GP, SW,
SP
3.No. 200’den geçen zemin yüzdesi %5 -%12 ise zemin GW-GC,
GW-GM, GP-GC, GP-GM, SW-SC, SW-SM, SP-SC, SP-SM den birisidir.
4.No. 200’den geçen zemin yüzdesi >%12 ise GC, GM, SC,
SM’dir.
İri daneli
zeminler – ince oranı < %5
1. No. 200’den geçen zemin yüzdesi < %50 ise iri
daneli zemindir.
2. No. 200’den geçen zemin yüzdesi < %5 ise,
3. Zemin sadece derecelenmesine göre sınıflandırılır, ÇÜNKÜ
İNCE DANELER SINIFI VE DAVRANIŞI ETKİLEMEYECEK KADAR AZDIR.
4. Bir sonraki aşamada 4 nolu eleğe bakılır.
5. İri danelerin yarısından çoğu çakıl ise, GW veya
GP’dir.
6. İri danelerin yarısından çoğu kum ise, SW veya SP’dir.
7. Son aşamada Cu ve Cc değerlerine bakılır ve “W, iyi
derecelenmiş” veya “P, kötü derecelenmiş” olarak bulunur.
Çakıl için Cu>4 ve 1
iyi derecelenmiş, aksi taktirde kötü derecelenmiş
Kum için Cu>6 ve 1
iyi derecelenmiş, aksi taktirde kötü derecelenmiş
8. Zemin GW, GP, SW, SP dan birisidir.
İri daneli
zeminler – ince oranı > %12
1.No. 200’den geçen zemin yüzdesi < %50 ise iri daneli
zemindir.
2.No. 200’den geçen zemin yüzdesi >%12 ise,
3.İNCE DANELER SINIFI VE DAVRANIŞI ETKİLEYECEK KADAR
ÇOKTUR.
4.İri danelerin yüzdelerine bakarak kum veya çakıl olduğu
bulunur.
5.Zemin GC, GM, SP, SM den birisidir. C-M ayrımı için
Plastisite Kartı’na bakılır.
6.Plastisite Kartı’ndaki konuma göre zemin GC, GM, SM, SC
olarak sınıflandırılır.
İri daneli
zeminler – ince oranı < %5 - %12
1.No. 200’den geçen zemin yüzdesi < %50 ise iri daneli
zemindir.
2.No. 200’den geçen zemin yüzdesi %5-%12 ise iki sembol
ile gösterilir, ÇÜNKÜ HEM DANE ÇAPI DAĞILIMI HEM DE İNCE DANELER SINIFI VE
DAVRANIŞI ETKİLEMEKTEDİR.
3.Hem elek analizi sonuçları, hem de Plastisite Kartı
kullanılır.
4.Zemin GW-GC, GW-GM, GP-GC, GP-GM, SW-SC, SW-SM, SP-SC,
SP-SM den birisidir.
Çift simge gerektiren durumlar
No. 200’den geçen yüzdesi %5-%12 arasında olan iri daneli
zeminler
Plastisite Kartındaki taralı bölgedeki ince daneli
zeminler
Likit Limit %50 civarında olan ince daneli zeminler
AASHTO - Amerikan
Karayolları Sınıflandırma Sistemi
Geliştirilme amacı, yol üstyapısı tasarımına hizmet
etmeye yöneliktir. Bu sınıflandırma
sisteminde zemin bir harf ve bir sayı ile tanımlanır.
AASHTO’ya göre No. 200’den geçen yüzde >%35 ise zemin
ince daneli, <%35 ise iri danelidir.
A-1’den A-7’ye kadar YEDİ ana grup vardır.
Ayrıca alt gruplar mevcuttur. A-1-a, A-7-5, A-2-7 gibi
Tabloda soldan sağa doğru ilerlerken uygun olan ilk sınıf
alınır.
Doç. Dr. İlknur Bozbey
İstanbul Üniversitesi
İnşaat Mühendisliği Bölümü
Geoteknik ABD
