İKSA
Yeraltı suyu bulunmayan kuru zeminlerde ya da kendini
tutamayan gevşek zeminlerde kaymayı önlemek için yapılan
işleme "iksa" denilmektedir. İksa yapımında çeşitli
boyutlarda ahşap keresteler kullanılır.
Kalaslar
Destek Dikmeleri
Destek Gergileri
Payanda ve yastıklar
Destek kirişi
Kazıklar
1. Basit Kanallarda İksa: Genellikle derinliği ve akıcılığı az
olan ve düşey olarak 1.00-2.00 m. aralıklarla kalasların çukur
yanlarına desteklerle sıkıştırılması yoluyla boru,
kanalizasyon ve tesisat kanalları için uygulanır. Seyrek ve sık
kalas aralıklı basit kanal iksası olmak üzere iki tipi mevcuttur
2. Dar Yapı Çukurunda İksa: Bu tip iksa sürekli temel
çukurları, su kanalı, boru ve tesisat işlerinde uygulanır.
a. Aralıklı Yatay İksa:30 cm. aralıklarla çukur kenarlarına
karşılıklı ve yatay olarak yerleştirilen kalaslar yaklaşık 1.00
m. aralıkla düşey ve karşılıklı destek dikmeleri gerilerek
kamalarla sağlamlaştırılır.
b. Aralıklı Düşey İksa: Yukarıdakinin benzeri bir iksalama
şekli olup burada fark kalasların zemine düşey olarak
yaslanmasındadır.
c. Aralıksız Yatay iksa. Daha derin ve zemini gevşek yapı
çukurlarında uygulanan iksa şekli olup burada yatay kalaslar
aralıksız konulmaktadır.
d. Aralıksız Düşey iksa. Aralıksız yatay iksadaki gibi uygulanır
farkı 2.00 m.den daha derin kazıda zemin üst kotundan en
çok 2.00 m. aşağıda iskele kurulması ve kazılan toprağın
yukarıya kademeli olarak atılması ve kalasların yanyana
düşey konulmasıdır.
3. Geniş Yapı Çukurunda İksa: Bodrum ve geniş yapı
çukurlarında uygulanan iksa sistemidir. Dikmeler yatayla 30-
60 lik açı yapan payandalarla desteklenir ve tabana
kazıklarla raptedilir
PALPLANŞLAR
Çok akıcı ve su çıkma ihtimali olan yada su içindeki zeminleri
desteklemek için uygulanan ve kazı yapılmadan önce kazı
yapılacak çukurun sınırına çakılan tahkimatlardır.
Malzemelerine göre 3 guruba ayrılırlar.
1. Ahşap Palplanşlar
Aralıksız düşey iksadaki gibi uygulanan ve kalaslardan perde
şeklinde oluşturulan takviyeli sistemdir. Ya kalaslar yanyana
tek sıra halinde zemine dik olarak ya da birbirleri üzerine
bindirme yaparak ve "U" demirinden bir başlıkla çakılır
2. Çelik Palplanşlar
Daha büyük ve seri tahkim işlerinde ve birden fazla
kullanımı sağlamak üzere geçmeli ve çelik profil kesitli
değişik form ve ölçülerde palplanş sistemidir.
3. Betonarme Palplanşlar
Bu tip palplanşlar çok derin ve büyük işlerde kullanılır. Bu tip
palplanşların kullanılabilmesi için zemin suyu veya yer altı
suyunun beton için zararlı maddeleri ihtiva etmemesi
gerekmektedir. Palplanşların üst uçlarına darbe esnasında
dağılmayı önlemek için başlık yapılır.
Arş. Gör. Zeynep ALGIN / YAPI TEKNOLOJİSİ
DERS NOTLARI
