7 Haziran 2011 Salı

RÖLATİF SIKILIK





Rölatif Sıkılık

Zemini teşkil eden danelerin aralarında az veya çok boşluk bulunduğuna göre sıkılık çok veya az diye ifade edilir. Bir zemin ne kadar sıkı ise o zemin o kadar az sıkışabilir ve az oturur, içsel sürtünme açısı da büyük olur. Kum çakıl gibi ayrı k daneli (kohezyonsuz) zeminlerde zeminin sıkılık durumunu yansıtan rölatif sıkılık;

Dr=(emax-e)/(emax-emin)
bağıntısından hesaplanır.

Burada; eınax (maksimum boşluk oranı) zeminin en gevşek (en çok boşluklu) durumundaki boşluk oranı, emin 8minimum boşluk oranı) zeminin en sıkı (en az boşluklu) durumundaki boşluk oranı, e zeminin rölatif sıkılığının belirlenmek istendiği durumuna ait boşluk oranıdır. Birimsiz olarak gösterilen Dr, ondalık veya yüzdelik bir ifadedir.

DANE BİRİM HACİM AĞIRLIĞI


Dane Birim Hacim Ağırlığı

Dane kısmının (boşluksuz) birim hacim ağırlığı olarak tanımlanır ve ağırlığının tanelerin toplam (boşluksuz) hacmine oranı olarak ifade edilir.

?s= W dane / V tane

Dane birim hacim ağırlığı belirlemede, iri taneli zeminler için yaklaşık 1 litrelik kavanoz biçimli ve ince taneli zeminler için daha küçük hacimli (50-100 cm3), piknometre denilen cam şişeler kullanılır. Deney için hassas teraziler(O,OO 1 gr hassaslıklı ) kullanılır. Kullanılan damıtık su veya karışımın içerisinde hava kalmamasına özen gösterilir. Bunun için vakum, karıştırma ,sallama gibi işlemler uygulanır. Ayrıca suyun birim hacim ağırlığı, sıcaklıkla değiştiğinden; deney sabit sıcaklıklı ortamda yapılır ve suyun birim hacim ağırlığı kullanılan sıcaklığa göre düzeltilir. Piknometre damıtık su ile doldurulup dışı iyice kurulandıktan sonra tartılır (W ı). Kurutulmuş, elle ufalanarak veya sert lastik bir tokmakla bir kap içinde dövülerek tanelenmiş zeminden belli bir miktar alınır (W K). Miktarı belli olan bu zemin, piknometrenin içine kayıp sız olarak aktarılır, Üzerine damıtık su ilave edilerek tartılır(W 2). Aşağıdaki bağıntıdan zeminin tane birim hacim ağırlığı hesaplanır.


WK
?s = WK –(W2-W1)

Dane birim hacim ağırlığı, danelerin meydana geldiği kayaca (minerale) bağlı olarak değişik değerler alır. çoğu zeminler için 2.60-2.80 g/cm3 arasında değere sahiptir.

Gs=(?s/?w)=(?s/?w)

HİDROMETRE YÖNTEMİ


Hidrometre yöntemi

Hidrometre, sıvıların özgül ağırlığını ölçmeye yarayan alete verilen isimdir. Çalışma prensibi Arşimed'in yüzen cisimlerin ağırlığının, kapladıkları hacim kadar sıvının ağırlığına eşit olması ilkesine dayanır

200 nolu elekten geçen zeminden bir miktar alınarak, pipet yöntemindekine benzer olarak, silindirik cam kap içinde 1000 cm3" lük bir süspansiyon hazırlanır. Deney başlangıcından itibaren, belli süreler sonunda, süspansiyonun birim hacim ağırlığı, hidrometre denilen alet yardımıyla ölçülür. Hidrometre şekilde görüleceği üzere, bir gövde ve bir ince uzun boyun kısmından oluşan cam bir alet olup, sıvı veya süspansiyonların birim hacim ağırlığını ölçmede kullanılır.

PİPET YÖNTEMİ


PİPET YÖNTEMİ

Bu yöntemde 200 numaralı elekten geçen bir miktar zemin alınır. Bununla cam bir tüp içine toplam 500cm^3 lük süspansiyon hazırlanır. Süspansiyona tanelerin kümeleşmesini önlemek için dağıtıcı katkı maddesi katılır. Bir karıştırıcıyla iyice karıştırılan süspansiyon cam tüp içine aktarılır. Ve sıcaklığı sabit bir su banyosuna konulur.
Deney başladıktan sonra başlangıçtan itibaren belli süreler sonunda (1,2,4,15,30 dakikada 1,2,4,15,316,24 saat gibi) pipet denilen bir aletle süspansiyon yüzeyinden itibaren 10 cm derinlikten 10 cm ^3 lük süspansiyon örnekleri alınır. Bu örnekler etüve konularak kurutulur.

Wk kuru ağırlıklar hassas terazilerde tartılarak belirlenir.

Başlangıçtan itibaren t1 zaman sonra süspansiyonda yüzden itibaren 10 cm lik derinlikte
Dı=?He/90t / bağıntısıyla hesaplanan Dı çaplı veya daha büyük çaplı dane bulunmaz. Çünkü, Dı çaplı veya daha büyük çaplı taneler, Stokes Yasasına göre, en az i O cm çökmüşlerdir. Bu olaya, zemini Dı çaplı elekten eleme gibi bakılabilir. Dı çaplı geçen yüzde, %P'=Alınan örnekte, 1 cm3 teki zemin miktarı/Başlangıçta, süspansiyonda 1 cm3 teki zemin miktarı.. .

200 No.lu elekten geçen zemine göre tanımlanan %P' nun, mekanik analize tabi tutulan tüm zemine göre,
%P=%P'(200 No.lu elekten gçen zemin miktarı/Elemeye tabi tutulan tüm zemin miktarı).. .(6)
şeklinde ifade edilir.

Islak analiz için kullanılacak zeminin elde edilmesinde; 2 mm lik elek (10 No.lu elrk) ten geçen zeminin; ince tanelerin, kum tanelerine yapışmış olması olasılığına karşı, 200 No.lu ele k üzerinde su ile yıkanması tavsiye edilmektedir. Yıkama suyuna bir miktar dağıtıcı katılır. 200 No.lu elek üzerinde kalan zemin kurutularak, takip eden eleklerde elenir. 200 no altına geçen süspansiyon kurutularak veya kurutulmadan ıslak analiz için kullanılır.

2 Haziran 2011 Perşembe

BETONDA AYRIŞMA - SEGREGASYON


Segregasyon betonun homojenliğini kaybetmesidir. yani iri agreganın, su-çimento şerbeti ve kumdan ayrışmasıdır. Bu olay mümkün olduğunca engellenmelidir. ayrışma, ileride mukavemetin azalmasına neden olur. Beton ne kadar sulu ise ayrışma o kadar çok olur. Bu nedenle beton ne kadar katıysa o kadar iyidir.

Su miktarı arttıkça aynı mukavemeti elde etmek için çimento miktarı da arttırılmalıdır. Agrega içinde iri taneler çoksa karışım suyu miktarı azalır ve aynı mukavemet için daha az çimento gerekir.

TOPOĞRAFYA


ders notu niteliğindedir:



TOPOĞRAFYA___arazi parçalarının ve tesislerin ölçülmesi ve bunların bir düzlem
üzerine geçirilmesidir.düzlem üzerine geçirilen şekiller, harita, plan ve kesitlerdir.
yol, kanal, baraj projelerinin yapımında, elektrik etüt işlerinde, orman
işletmeciliğinde, madencilikte, jeolojik ve coğrafik etütlerlerde, şehir ve
kasabaların imar planında, tarımda, kadastro ve turizmde, topoğrafya tekniği
önemli yer alır.


PLAN ve HARİTALARIN SINIFLANDIRILMASI
1)kullanıldığı yere göre:
askeri, coğrafi, orman, maden, jeolojik, topoğrafik kadastro, ulaşım.. gibi
2)ölçeğine göre:
1/50 - 1/500 arası plan
1/500 - 1/20000 arası topoğrafik
1/20000 ölçeğinden daha küçüklere de coğrafik harita denir.


BAŞLICA ÖLÇME BİLGİSİ TERİMLERİ
1)ADA__bütün cepheleri sokak, cadde, meydan, akarsu gibi doğal ve yapay engellerle
çevrili parseller topluluğudur.
2)ÇAP__bir arazi parçasının veya binanın zemin üzerine konumunu, sınırlarını ve boyutlarını
göstermek için mal sahibine verilen belgedir.
3)DURUM PLANI__yapılacak binanın veya yapılar grubunun yapı sahasına nasıl yerleştirileceğini,
bu yapıların birbirleri ile ve yollarla ne şekilde bağlantı yapacağını, yapılardan arta
kalan arsanın ne şekilde kullanılacağını gösteren harita ve planlara denir.
4)GELİŞME ALANI__imar planı sınırları içinde kalan ve imar planı raporunda açıklanan
süre için (10-15 yıl) kentin gelişmesi için ayrılan alanlardır.
5)HARİTA__bir arazi parçasının belirli bir ölçekte küçültülmüş ve özel işaretlerle kağıt
üzerinde gösterilmiş olan şeklidir.
6)HATA__ölçü değerleri ile gerçek değer vaya ortalama değer arasındaki farktır.ölçü hesap ve
çizim işleri sırasında kabul edilebilecek hata miktarına da HATA SINIRI denir.
7)İMAR PLANI__bir şehrin doğal ve sosyal yapısını veri olarak alan bu veriler arasındaki mekan
ilişkilerini ve gelecekteki arazi kullanımına ait esasları gösteren ve belediyelerce
hazırlattırılan haritalar üzerine çizilen belgedir.
8)İMAR SINIRI__bir şehrin gelişme alanını içine alan en az belediye sınırlarına kadar
uzanan sınırlardır.
9)İSKAN SINIRI__imar sınırı içerisinde yapı yapılmasına izin verilen yerleşme bölgelerini
çevreleyen sınırdır.
10)KOT__bir noktanın belirli bir düzlemden olan düşey uzaklığıdır.belirli düzlem harhangi
yatay düzlem ise bu kot; itibaridir.eğer ortalama deniz yüksekliği ise bu kot gerçek kottur.
11)KOT ALANI-KOT SAYISI__kot alanları toplamının parselin tüm alanına oranından elde edilen
sayıdır.(yoğunluk)
12)KROKİ__bir arazi parçasını ve üzerindeki yapıları gösteren, tahmini ölçekli taslaklardır.
13)ÖLÇME__herhangi bir yerin haritasını çıkarmak için yapılan bütün işlemleri kapsayan
bir terimdir.
14)PAFTA__haritanın veya imar planının belirli bir bölümleme düzenine uygun olarak çizilen,
birbirleri ile kenarlaşabilen parçalardan herbirisidir.
15)PARSEL__belirli bir amaçla ayrılmış arazi parçalarının her birine verilen addır.
16)ÖLÇEK__harita ve planda belirtilmiş olan herhangi iki nokta arasındaki uzaklığın bu
noktaların arazi parçaları üzerindeki gerçek uzaklıklarına olan oranına denir.
17)APLİKASYON__harita ve plan üzerinde bulunan ve proje verilerini oluşturan tüm verilerin
arazi üzerine geçirilmesidir.örneğin bir yol güzergahının yere çakılması, bir binanın
köşelerinin işaretlenmesi.


YÜKSEKLİK ÖLÇÜMLERİ---NİVELMAN---
yeryüzü noktalarından geçen yatay düzlemler arasındaki düşey uzaklıkların ölçülmesine
nivelman denir.noktalar arasındaki düşey uzaklık farkına da kot(yükseklik) farkı denir.
büyük bölgelerde yapılan nivelman ölçümlerini aynı birim cinsinden ifade etmek ve
değerlendirmek için ortak bir kıyas yüzeyine ihtiyaç vardır.genellikle bu kıyas yüzeyi
olarak durgun haldeki denizlerin ortalama seviyesi alınmaktadır.bu noktaların bu yüzeyden
olan uzaklığına mutlak yükselti denir.


YÜKSELTİ ÖLÇMELERİNDE KULLANILAN METODLAR
1)GEOMATRİK NİVELMAN : +- 1 mm ile +- 1 cm
2)TRİGONOMETRİK NİVELMAN : +-1 cm ile +- 1 dm
3)BAROMETRİK NİVELMAN : +- 1 m ile +- 2 m arası


RÖPER NOKTASI___daha önceden nivelmanı yapılmış veya memleket nivelmanında yükseltisi belirlenmiş
olan sabit noktalardır.
özel işaretlerle duvara veya zemine tesbit edilirler.
GEOMETRİK NİVELMAN___genel olarak nivo denilen yatay düzlem yapabilen dürbünlü alet kullanılır.
nivelmanda ilk yapılan okumaya geri okuma, aradakine orta okuma, en sondakine de ileri okuma denir.
2 metod vardır:

1)YÜKSEKLİK FARKI METODU
2)GÖZETLEME DÜZLEM KODU METODU

fotoğraf: www.agri.ankara.edu.tr

FORTRAN BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA



fortran, formula transilation kelimelerinin birleştirilip kısaltılmış şeklidir. Bilgisayar dilleri arasında en oturaklılarından biridir. Çok hızlı hesap yapabilen mukemmmel bir programdır. Fortran 2, fortran 4, fortran 66, fortran 77, fortran 90, fortran 95 gibi versiyonları vardır. 1954 yılında John Backus liderliğinde bir grup tarafından tasarlanan, ibm (international business machines) tarafından geliştirilen bir programlama dilidir. Akademi ve mühendislik çevrelerinde halen en sık kullanılan dil olmasının sebebini ararken ilk karşılaşılacak gerekçe, sahip olduğu eşsiz matematik kütüphaneleridir. fortran derleyicileri ve gelişim birimleri çözüm bulan programlar için geliştirildiğinden görsellik arka planda kalmıştır.


genel bilgiler

***program yazımı 7. ila 72. sütun arasında yapılır
***deyim numaraları 1. ila 5. sütun arasında yapılır
***türkçe karekterler kullanılmaz, küçük veya büyük harf yazılması farketmez

DEĞİŞKENLER__
**ilk karekteri harf olmalıdır
**en çok 6 karekter olmalıdır
**özel kaerkter bulundurmamamlıdır
**I, J, K, L, M, N harfleri tamsayı değişkenlerinin ilk harfleridir
**geriye kalan 20 harf reel sayı değişkenidir
**kullanılacak komplex, alfa sayısal ve mantıksal değişkenler önceden tanımlanmak zorundadır

örnek__
SAYI reel
ITAM tamsayı
ISAY tamsayı
N25A tamsayı
K3 tamsayı
A7 reel

DEĞİŞKEN TÜRLERİ__
tamsayı---INTEGER A1,A2
reel sayı---REAL ISIM,NAR
kompleks sayı---COMPLEX A,B,C
mantıksal değişken---LOGİCAL P,R,S
alfa sayısal değişken---CHARACTER

TANIMLANMIŞ FONKSİYONLAR__
karekök içinde X SQRT(X)
mutlak içinde X ABS(X)
sin(x) SIN(X)
cos(x) COS(X)
e üzeri (x) EXP(X)
log10(x) ALOG10(X)
ln(x) ALOG(X)

FORTRAN DİLİNİN KONTROL DEYİMLERİ__
READ
WRITE
PAUSE
STOP
END
GOTO veya GO TO
IF
DO CONTİNUE
DİMENSİON

1)IF/THEN/ENDIF yapısı__

IF mantıksal koşul doğru ise
. IF deyimi ile ENDİF deyimi
. arasındaki işlemleri yapar
. yanlış ise direkt olarak ENDIF
ENDİF tan sonraki satıra gider

2)IF/THEN/ELSE/ENDIF yapısı

IF mantıksal koşul doğru ise THEN deyimi
. ile ELSE deyimi arasındaki işlemleri yapar
. ve sonra ENDIF e gider ve bitirir.yanlış ise
. ELSE deyimi ile ENDİF deyimi arasındaki işlemleri
ELSE yapar ve endıf ile bitirir
.
.
.
ENDIF

IF/THEN/ELSEIF/ENDIF yapısı__

IF (koşul 1)THEN koşul 1 doğru ise yapılır bitirilir
. koşul 1 yanlış ve koşul 2 doğru ise yapılır
. ve sonra bitirilir.koşul 1 ve koşul 2 yanlış
ELSEIF (koşul 2)THEN ise koşul 3 yapılır ve bitirilir
.
.
.
ELSEIF (koşul 3)THEN
.
.
.
ENDIF

hazırlayan: İnş. Müh. Ufuk Alyanak
kaynak: itusozluk.com
makina.omerfarukyilmaz.com
Doç.Dr.Hüseyin Yerli hocamızın ders notları

1 Haziran 2011 Çarşamba

ŞANTİYE KURULUMU VE İŞLETİLMESİ


ŞANTİYE KURULUMU VE İŞLETİLMESİ

Şantiye yapının üretildiği, üretimle ilgili gerekli planlamaların yapıldığı ve uygulandığı sahadır. Şantiyeyi, yapı üreten fabrika olarak tanımlamak ta mümkündür. Şantiyenin uygun planlanması ve yönetilmesi çok yönlü yararlar sağlamaktadır.

Şantiye Yerleşim Projesinin Hazırlanması

Şantiyede neyin nereye konulacağı veya yapılacağının gösterildiği projeye şantiye yerleşim projesi denilmektedir. Şantiye projesinin hazırlanması için sırayla aşağıdaki çalışmalar yapılmaktadır.

a) Şantiye kurulacak yer ile ilgili bilgi toplanmalı

• Şantiye kurulacak yerin topoğrafik yapısı incelenmeli, gerekirse bazı haritalardan yararlanılmalıdır
• Şantiyeye ulaşım olanakları araştırılmalıdır.
şantiyede yapılması gerekli yardımcı binalar, niteliği ve sayısı belirlenmelidir. Bu binalar:
--atölyeler
--gereç depoları
--açıkta düzenlenen depo yerleri olabilir.
Bunların sayısı ve niteliği şantiyenin yerleşim yerlerine uzaklığına ve yüklenicinin malzeme temini konusundaki politikalarına bağlıdır.
• Şantiyede kullanılacak iş makineleri dikkate alınarak park yerleri, tamirhane, yedek parça deposu ve şantiye içi servis yolu ihtiyacı belirlenir.
• Şantiyede sürekli kalacak işçi ve teknik eleman sayıları belirlenerek bunların ihtiyacı olacak lojman, yemekhane, soyunma odaları, wc sayıları, banyo yerleri belirlenmelidir.
• Elektrik enerjisinin nereden temin edileceği ve nasıl sağlanacağı kararlaştırılmalıdır.
• Günlük kullanılacak su ihtiyacı belirlenir ve bunun nereden temin edileceği kararlaştırılır.
• Şantiye büyük yerleşim yerlerinden uzaktaysa, şantiyede fırın, kantin ve hamam gibi yapıların yapılması kararlaştırılmalıdır
• Şantiyede ısıtma ve soğutma sistemleri kullanılacaksa bunların türü belirlenmeli, hangi yapılarda yer verileceği kararlaştırılmalıdır.


b) Şantiye projesinin oluşturulması
Toplanan bilgiler ışığında şantiyede neyin nerede kullanılacağı kroki olarak belirlenir. Bu çalışma mutlaka yapılmalıdır. Şantiye projesi hazırlamanın yararlarını 3 başlıkta toplamak mümkündür:
--gereksiz nakliyeleri önler
--malzeme israfını önler
--iş kazası olasılığını azaltır.

Şantiyede İhtiyaç Duyulacak Yardımcı Binalar

• Atölyeler
• Depolar
• İşçi barakaları / lojmanlar
• Yemekhane
• İdari bina
• Araç park yerleri
• Tamirhane
• İbadethaneler
• Kantin
• Fırın
• Sağlık hizmeti veren yerler / revir
• Güvenlik binaları
• Sosyal tesisler


Şantiyenin Kurulması

Şantiye durum planı esas alınarak önce şantiye yardımcı binalarının projelendirilmesine geçilir. Ayrıca şantiye şefi ve yardımcısı atanıp ilgili ekipte bir planlama çalışması başlatılır. Bu planlama çalışmasında:
• hangi makine ve malzemenin hangi sırayla şantiyeye sevk edileceği kararlaştırılır.
• Şantiyede yapılacak bina ya da tesislerin öncelik sırası belirlenir.
• Şantiyede ilk kurulma sırasında görev alacak personel belirlenir.

Yukarıdaki plan çerçevesinde kurulması çalışmaları başlatılır.

Şantiye şefi, şantiyesine yakın hastane, karakol, laboratuar gibi kurum ve kuruluşları ziyaret ederek şantiyesinin yeri hakkında bilgi vermeli, iletişim olanaklarını bildirmelidir.
Şantiyede yapılacak önemli işlerden biri de şantiye etrafının çevrilerek güvenliğin sağlanması ve iletişim sisteminin kurulmasıdır.


Şantiye İçi Yolları (Servis Yolları)

Şantiye içerisinde araç trafiğinin temini amacıyla oluşturulan yollara ‘servis yolu’ denilmektedir. Servis yolları belirlenirken:
• Şantiyede kullanılacak araçların tonajları ve fiziki boyutları
• Trafik yoğunluğu
• Yolun kullanılma süresi
• Arazinin topoğrafik durumuna bağlı olarak yatay ve düşey kurblar.

Yollar projelendirilirken yukarıda belirtilen hususlar yanında özellikle depo ve atölye civarlarında gerekli yaklaşım ve manevra mesafelerini de göz önünde bulundurularak uyarı levhaları tespit edilmelidir.


Haberleşme Sistemi

Şantiyede haberleşme sisteminin nasıl olacağı düşünülmeli ve ilk yapılacak işler arasında olmalıdır. Şantiye içinde telli haberleşme öngörülecekse telefon direkleri 40-50 m arayla 7-8 m yüksekliğinde, genelde yollara paralel şekilde yerleştirilmektedir.

kaynak: Prof.Dr.M.Emin Öcal' ın ders notlarından.